อุปกรณ์วัดการไหลแบบพื้นที่แปรผัน (variable area flow meter) เป็นอุปกรณ์วัดการไหลที่ทำงานโดยอาศัยหลักการรักษาความดันตกคร่อมให้คงที่ เช่น การวัดการไหลด้วยโรตามิเตอร์ (rotameter) ต้องควบคุมค่าความดันตกคร่อมระหว่างพื้นที่ด้านล่าง (1) และด้านบน (2) เหนือลูกลอย (P₁ – P₂) ให้คงที่ ซึ่งทำได้โดยการออกแบบท่อโรตามิเตอร์ให้มีขนาดพื้นที่หน้าตัดเปลี่ยนแปลงตามค่าอัตราการไหล หรือ  ส่งผลให้ท่อดังกล่าวออกแบบมีลักษณะเป็นรูปกรวยหงายขึ้น นั่นคือ เมื่ออัตราการไหลเพิ่มสูงขึ้นพื้นที่หน้าตัดของท่อมีค่าเพิ่มสูงขึ้น โดยเมื่อของไหลที่ต้องการวัดการไหล ไหลเข้าไปทางด้านล่างของโรตามิเตอร์ซึ่งติดตั้งในแนวตั้ง ผ่านลูกลอย ของไหลจะยกให้ลูกลอยลอยขึ้น โดยลูกลอยจะลอยนิ่งอยู่กับที่เมื่อแรงดันที่ของไหลยกให้ลูกลอยลอยขึ้นสมดุลกับน้ำหนักของลูกลอย ที่ตำแหน่งนี้เป็นจุดที่ใช้สำหรับอ่านค่าอัตราการไหล โดยอุปกรณ์วัดชนิดนี้สามารถวัด  การไหลได้เพียงทิศทางเดียวเท่านั้น เมื่อลูกลอยเปลี่ยนตำแหน่งสูงขึ้น พื้นที่หน้าตัดที่ของไหลสามารถไหลผ่านได้จะมีค่าเพิ่มมากขึ้น เพื่อเป็นการรักษาความดันตกคร่อมให้คงที่ ในบางครั้งจึงเรียกเครื่องมือวัดชนิดนี้ว่า “constant pressure drop flow meter” 

อุปกรณ์ใช้วัดการไหล (flow measurement) ชนิดนี้สามารถใช้วัดการไหลได้ทั้งของเหลวและก๊าซ โดยค่าอัตราการไหลที่อ่านได้ ได้จากการสอบเทียบ (calibration) ระดับความสูงที่ลูกลอยยกตัวขึ้น (level measurement) หรือระยะการเคลื่อนที่ (displacement measurement) ของลูกลอยกับค่าอัตราการไหลที่เกิดขึ้น

  รูปที่ 1 ลักษณะโครงสร้างของโรตามิเตอร์ (rotameter) และทิศทางการไหลของของไหล

(ที่มา: นวภัทรา และ ทวีพล, 2555)

รูปที่ 2 โรตามิเตอร์ (rotameter) รูปแบบต่างๆ

(ที่มา: http://www.in.all.biz/rotameters)

ตัวอย่างการประยุกต์ใช้งานโรตามิเตอร์ (rotameter) ในกระบวนการแปรรูปอาหาร ได้แก่ การวัดอัตราการไหลของของเหลวหรืออัตราการป้อนวัตถุดิบเข้าเครื่องแปรรูปอาหาร เช่น เครื่องระเหยแบบฟิล์มไหลลง (falling film evaporator) เครื่องอบแห้งแบบพ่นฝอย (spray drier) เป็นต้น และใช้ควบคุมปริมาณในกระบวนการเตรียมวัตถุดิบ (raw material preparation) หรือกระบวนบรรจุ (packing) เป็นต้น

 ที่มา: การวัดและเครื่องมือวัด ประยุกต์ใช้ในอุตสาหกรรมอาหาร (นวภัทรา และ ทวีพล, 2555)

         : http://www.in.all.biz/rotameters-bgg1071221